Według znanego podania kopalnie wielickie miały być odkryte przez królową Kingę, żonę Bolesława Wstydliwego. W dawniejszych czasach nie wydobywano soli chodnikami jak dziś, ale wybierano ją w jednym miejscu przez długie lata. Wskutek tego potworzyły się ogromne pieczary, zwane komorami. Niektóre komory groziły zawaleniem; popodpierano je więc drzewem i do dziś dnia stoją tak popodpierane. […]

Czytaj więcej

W Wieliczce pod Krakowem znajdują się sławna na cały świat kopalnie soli. Można do nich schodzić po schodach, a jak wysoki dom jest wielopiętrowy, tak i te kopalnie, głębokie na 300 nieledwie metrów, mają siedem pięter. Z każdego piętra rozchodzą się chodniki, zwane z niemiecka sztolniami. Są to korytarze wysokie i szerokie, ale naturalnie ciemne […]

Czytaj więcej

Ciała kopalne rzadko można wydobywać przez odkrywkę, to jest, usuwając z góry warstwę ziemi, która je przykrywa. Wapienie, torf, czasem rudy, np. galmam u nas w ten sposób dobywają się. Ale zwykle ciała kopalne leżą w znacznej głębokości pod ziemią. Aby je stamtąd wydobyć, bije się w głąb ziemi jakby głębokie studnie, zwane szybami. Kiedy […]

Czytaj więcej

Zwierzęta schodzą w głąb morza niżej, niż rośliny. Przekonano się, że nawet w takich głębiach, do jakich światło nie dochodzi, bo na kilka tysięcy metrów głęboko, żyją jeszcze różne istoty. Są między niemi takie, które przyświecają sobie w tych ciemnościach. Zwierzęta świecące są w gorących morzach pospolite. Niektóre żyją na powierzchni morza i są tak […]

Czytaj więcej

Woda morska ma smak słony i gorzkawy. Jest w niej rozpuszczona nie tylko sól kuchenna, ale i inne sole, np. tak zwana gorzka sól, używana na lekarstwo. Mało jest takich stworzeń, co mogą żyć zarówno w wodach słodkich i morskich. Łososie, jesiotry, węgorze należą do takich ryb. Za to w morzu żyje mnóstwo roślin i […]

Czytaj więcej

Studnia z dobrą wodą do picia powinna być głęboka i postawiona zdała od budynków gospodarskich. Jeżeli bowiem stoi blisko gnojówki lub wychodka, to się mogą do wody dostawać gnijące ciecze. Jeżeli woda studzienna po ogrzaniu się w pokoju cuchnie, to jest szkodliwa dla zdrowia. Woda może nie być cuchnąca, a mimo to bardzo trująca. W […]

Czytaj więcej

Świeża woda jest orzeźwiającego smaku. Skoro ją zagotujemy, uchodzi z niej powietrze, które było w niej rozpuszczone. Woda przegotowana i pozbawiona przez to pochłoniętego powietrza, po ostudzeniu ma smak mdły. Powietrzem pochłoniętym przez wodę oddycha wszelka wodna żywizna. Jeżeli wyciągniemy z rzeki jakiś wodorost lub rybę i włożymy do wody przegotowanej, to się uduszą. Woda […]

Czytaj więcej

W podbiegunowych okolicach świata i na wysokich górach pada śnieg przez większą część roku. Zbierają się więc wielkie masy śniegu. Mokry śnieg można ścisnąć tak, że powstanie kawałek lodu. Więc i te wielkie masy śniegu na górach przez nacisk wysokich warstw zbijają się dołem w lód, tworząc lodowce. Lodowce, leżąc na pochyłościach gór, powoli zsuwają […]

Czytaj więcej

Woda użyźnia glebę. Bez wody nic nie może rosnąć. Na przestrzeniach ziemi, nie zwilżonych wodą, nic nie rośnie, dlatego nazywają się pustyniami. Pustynie są rzadkie na ziemi, bo wodę spotyka się prawie wszędzie w przyrodzie jako źródło strumień, rzekę, jezioro, morze, ocean. Woda, spotykana w przyrodzie, ustawicznie paruje i unosi się w powietrze. W powietrzu […]

Czytaj więcej

Podobnie jak ciała stałe, możemy mieszać ciecze, np. ocet z wodą, oliwę z terpentyną. Możemy też mieszać gazy. Powietrze np. jest mieszaniną trzech gazów: tlenu, azotu i kwasu węglowego, a oprócz tego znajduje się w niezmienna ilość pary wodnej. Tlen można łatwo usunąć z powietrza. Zróbmy w tym celu takie doświadczenie. Nalewamy na miskę wody, […]

Czytaj więcej